Một người bạn của tôi gặp phải một chuyện như thế này. Đó là chuyện chị mua đất nền quận 9 bằng giấy tay thông qua việc mua bằng vi bằng. Miếng đất đó chị mua với giá khoảng 400 triệu. Đó là tất cả số tiền chị dành dụm được sau những năm tháng làm việc vất vả mới có được. Chị nghĩ rằng với số tiền 400 triệu của chị sẽ không mua được ở đâu nền đất như vậy cho nên chị rơi vào cạm bẫy của những người cò không có tâm. Họ nói với chị rằng cứ mua đi, giấy tờ đều hợp pháp. Bây giờ thì chị tâm sự với tôi trong tiếng nấc rằng hiện nay chính quyền địa phương đã cắm một cái bảng trên miếng đất của chị ghi dòng chữ “ không phù hợp” và có những người khác cũng cùng mua mảnh đất đó chung với chị. Tôi không hiểu được từ đó có nghĩa như thế nào nhưng có thể ngầm hiểu là khu đất đó không được mua bán, thậm chí không được xây dựng gi cả bởi vì chưa được nhà nước cho tách thửa, và khu vực đó cũng có khả năng rơi vào khu quy hoạch. 

Ngày hôm nay, nhân câu chuyện của chị đó thì tôi cũng có một bài xoay quanh việc mua đất nền bằng giấy tay. Thời buổi này không còn là thời những năm 90 nữa. Thời đó quy định pháp luật của nhà nước chưa rõ ràng, vì vậy hầu hết mọi người đều mua nhà đất bằng giấy tay. Nhưng ngày nay, khi mà quy định nhà nước Việt Nam quá rõ ràng rồi, thì việc mua nhà đất bằng giấy tay sớm muộn gì cũng gặp rủi ro, và có khả năng mất trắng. Và câu hỏi đặt ra là: Biết là như thế rồi thế tại sao một số người vẫn liều đi mua nhà đất bằng giấy tay. Xin trả lời các bạn rằng bởi vì những người đó họ không đủ tiền để mua đất có giá trị tầm 1 tỷ. Họ chỉ có vài trăm triệu thôi. Nhưng thay vì họ dùng tiền đó đi xây nhà thì bỏ số tiền đó vào ngân hàng để tích góp thêm hoặc là họ vay thêm ngân hàng để mua căn hộ, các nền đất có giá trị tầm 1 tỷ thì họ lại rơi vào cạm bẫy của những người cò. Những người cò đó nói rất hay, họ hứa hẹn sẽ ra giấy tờ được và chỉ mua bán thông qua một cái vi bằng.

Vi bằng là một việc mà văn phòng thừa phát lại họ làm chứng hành vi mua bán giữa ông A và bà B. Những vi bằng đó không hề có giá trị pháp lý xác nhận quyền sở hữu mảnh đất đó thuộc người này và bán qua người kia. Thừa phát lại không có giá trị pháp lý đối với mảnh đất đó. Sau này ra tòa, người ta chỉ làm chứng, chứng nhận hành vi mua bán giữa hai người A và B, còn về mặt pháp lý họ không chịu trách nhiệm. Pháp luật sẽ không bảo hộ cho những người mua bán bằng vi bằng. Giả sử tình huống ông A bán cho bà B mảnh đất bằng vi bằng thì ai dám chắc được ông A sẽ không tiếp tục bán cho ông C, ông D, bà E, v.v… . Bởi vì không có gì ràng buộc để việc đó không xảy ra được. Trừ khi mua một mảnh đất đã có sổ rồi, khi đó ông A bán cho bà B rồi sẽ không được bán cho những người khác nữa, toàn bộ hồ sơ đã được đăng bộ rồi thì Phòng Tài nguyên môi trường cũng như Phòng Công chứng đã lưu giữ toàn bộ hồ sơ đó rồi. Giữa Phòng Tài nguyên môi trường và Phòng Công chứng có sự liên kết với nhau, vì vậy rất khó có trường hợp một mảnh đất mà được bán cho nhiều người. Nhưng chỉ với việc mua bán thông qua vi bằng thì một mảnh đất chủ đất có thể bán cho chục người nếu người đó không có tâm.

Mua bán nhà đất bằng vi bằng là trái luật. Vi bằng chứng thực việc giao tiền giao dịch mua bán nhà đất là hình thức lách luật để lấy phí và không có giá trị. Việc này không đúng ở chỗ vi bằng không phải là chứng việc mua bán nhà đất vì không thuộc chức năng của Thừa phát lại. Các giao dịch mua bán nhà đất đều phải có hợp đồng và qua công chứng hoặc Ủy ban nhân dân xã, phường xác nhận mới có giá trị.
Nói tóm lại, việc mua bán nhà đất bằng vi bằng là không có giá trị về mặt pháp lý. Các bạn nên thật tỉnh táo khi mua nhà đất, nói không với việc này. Đó là lời khuyên của tôi đối với những ai đang và có ý định mua bán nhà đất. Chúc các bạn sẽ mua được những bất động sản như ý và hợp pháp.